Ekranı azaltmanın en etkili yolu yasaklamak değil, yerine bir şey koymaktır. Ancak o "bir şey"in her seferinde yeni malzeme, uzun hazırlık ve Pinterest kalitesinde bir kurulum gerektirmesi gerekmiyor. Aşağıdaki oyunların neredeyse tamamı evde bulunan malzemelerle, beş dakikadan az hazırlıkla yapılabilir.
Hareket gerektiren oyunlar (kaba motor)
- Yastık parkuru. Yastıkları yere dizin, aralarına basmadan geçme oyunu. Denge ve planlama çalışır.
- Bant çizgisi. Yere maskeleme bandıyla düz ve zikzak çizgiler yapıştırın; üzerinde yürüme, atlama, geri geri yürüme.
- Heykel oyunu. Müzik çalarken dans, durunca donma. Dürtü kontrolü için çok etkili.
- Hayvan yürüyüşleri. Ayı yürüyüşü, kurbağa zıplaması, yengeç yürüyüşü. Omuz kuşağı ve gövde gücü için mükemmel — üstelik yazı hazırlığını da destekler.
- Balon oyunu. Balonu yere düşürmeden tutma. Basit ama uzun süre eğlendirir.
El becerisi geliştiren oyunlar (ince motor)
- Mandal kutusu. Çamaşır mandallarını bir kutunun kenarına dizme; renk eşleştirmeyle zorlaştırılabilir.
- Makarna dizme. İpe veya kuru spagettiye delikli makarna geçirme.
- Pipet kesme. Makasla pipetleri kısa kısa kesip boncuk gibi kullanma.
- Sünger transferi. İki kap su, bir sünger. Suyu süngerle taşıma. Basit ama el gücü için çok etkili.
- Hamur mutfağı. Yoğurma, kesme, kalıplama. Evde un-tuz-su ile yapılabilir.
Hayal gücü ve dil oyunları
- Karton kutu. Büyük bir koli; ev, araba, gemi ya da mağara olur. Okul öncesi çağın en verimli oyuncağı budur.
- Kuklalarla hikâye. Çoraptan kukla yapıp hikâye anlatma. Dil ve duygu ifadesi için çok güçlü.
- Hikâyeyi sırayla anlatma. Siz bir cümle, çocuk bir cümle. Yaratıcılık ve dinleme birlikte çalışır.
- Market oyunu. Mutfaktaki paketlerle market kurmak; sayı, para ve sosyal rol çalışması.
- Doktor oyunu. Özellikle hekim korkusu olan çocuklar için terapötik etkisi vardır.
Sakin oyunlar (akşam ve hasta günler için)
- Kâğıt bardak kulesi. Sessiz, uzun süren ve şaşırtıcı derecede tatmin edici.
- Çorap eşleştirme. Gerçek bir ev işi + eşleştirme çalışması. Çocuklar bunu oyun sanır.
- Hazine kutusu. İçine küçük nesneler koyun; gözü kapalı dokunarak tahmin etme.
- Gölge oyunu. El feneri ve duvar; ellerle hayvan gölgeleri.
- Kitap ve sohbet. Sadece okumayın; "Sence şimdi ne olacak?" diye sorun.
Mutfakta öğrenme
- Kurabiye yapımı. Ölçmek matematik, karıştırmak motor beceri, beklemek sabır.
- Salata hazırlama. Plastik bıçakla kesme, yıkama, tabağa dizme. Seçici yeme için de etkilidir — kendi hazırladığını yeme oranı belirgin şekilde yüksektir.
- Tohum ekmek. Bir saksı, biraz toprak, birkaç fasulye. Beklemek ve sorumluluk almak.
Dışarı çıkmadan doğa
- Pencere gözlemi. Kuş sayma, bulut şekilleri, geçen araba renkleri. Dikkat çalışması.
- Yağmur dinleme. Işıkları kapatıp beş dakika sadece sesleri dinlemek — ve sonra ne duyduğunuzu konuşmak.
En önemli kural: Oyunu çocuk yönetsin. Yetişkinler oyunu düzeltmeye, kuralı öğretmeye ve "doğrusunu" göstermeye eğilimlidir. Oysa oyunun gelişimsel değeri, çocuğun kendi kararlarını verdiği yerdedir. Siz sadece katılın ve takip edin.
Oyunun gelişimsel karşılığı
Bu etkinliklerin neden bu kadar etkili olduğunu merak ediyorsanız, oyunun bilişsel ve sosyal gelişimdeki rolünü oyun temelli öğrenme yazımızda ayrıntılı anlattık.
Sıkılmaya izin verin
Bu listedeki hiçbir oyunu oynamadığınız, çocuğun "sıkıldım" dediği ve sizin hiçbir şey önermediğiniz bir öğleden sonra da son derece değerlidir. Sıkıntı, yaratıcılığın ön odasıdır. Her boşluğu doldurulan bir çocuk, kendi oyununu kurma becerisini geliştiremez.
Ekran dengesi üzerine ayrıntılı önerileri ekran süresi yazımızda, birebir zaman ayırmanın nasıl yapılacağını ise kaliteli vakit yazımızda bulabilirsiniz.